Komen ze hier opzettelijk terecht, of per ongeluk?
Langs welke invoerroutes komen ze hier terecht?
Wat zijn de belangrijkste routes?
∆ Opzettelijk of per ongeluk
Invasieve exoten komen door menselijk handelen in Nederland terecht. Dit kan opzettelijk of onopzettelijk gebeuren.Opzettelijk
Voorbeeld: aanplant van Amerikaanse vogelkers in jaren ’30 om heidevelden te bebossen.
Opzettelijk voor plaatselijk gebruik, maar uit de hand gelopen Voorbeeld: de Japanse oester die vanuit de Oosterschelde oprukt in de Grevelingen en de Waddenzee.
Onopzettelijk doordat soorten meeliften met mensen, dieren, planten of vervoermiddelen.
Voorbeeld: de tijgermug lift mee met Lucky bamboo uit China
Onopzettelijk door afbraak van een verspreidingbarrière
Voorbeeld: het afbreken van een landbarrière tussen twee wateren. Zo werd in 1992 het Rijn-Main-Donaukanaal geopend, waardoor de stroomgebieden van Rijn en Donau verbonden werden. Er ontstond een zoetwaterverbinding tussen de Noordzee en de Zwarte Zee, waardoor veel invasieve soorten (zoals de Kaspische slijkgarnaal) uit het stroomgebied van de Donau in het stroomgebied van de Rijn konden komen.
∆ Overzicht van invoerroutes
Introductie van invasieve exoten kan plaatsvinden op tal van manieren, onder andere:
Aquacultuur
Sommige invasieve exoten worden hierheen gehaald als (verstekeling in) kweekmateriaal in de aquacultuur. Voorbeeld: de invoer van de Japanse oester in de Oosterschelde, die zich boven verwachting enorm goed gedijde en zich verspreidde naar onder ander de Waddenzee. Ander voorbeeld: invoer van mosselzaad uit de Ierse zee, waarin zich allerlei invasieve zee-organismen bevinden.
Kanalen
Door het graven van kanalen die twee stroomgebieden verbinden, kunnen waterorganismen vanuit het ene stroomgebied in het andere komen. Voorbeeld: het Rijn-Main-Donaukanaal, waardoor invasieve exoten vanuit het stroomgebied van de Donau in de Rijn terechtkomen en uiteindelijk in Nederland.
Visserij en hengelsport
Bepaalde invasieve vis- en schelpdiersoorten mogen op grond van de Visserijwet vrijelijk in Nederland worden uitgezet, ten behoeve van visserij en hengelsport. Voorbeelden: Chinese wolhandkrab, Japanse oester en Amerikaanse zwaardschede.
Import van huisdieren, hobbydieren en parkdieren
Veel van de invasieve zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en – in mindere mate – vissen en schelpdieren die in Nederland worden aangetroffen, zijn als huisdier, hobbydier of parkdier in Nederland geïmporteerd. Vervolgens zijn ze ontsnapt of vrijgelaten door de eigenaar . Voorbeelden: goudhamster, wasbeer, halsbandparkiet, muskuseend, roodwangschildpad, Italiaanse kamsalamander, guppie en Donaumoerasslak.
Import van tuin- en vijverplanten
Een deel van de invasieve planten in Nederland is als tuinplant of vijverplant geïmporteerd, waarna ze zich verder hebben verspreid. Dit kan op eigen kracht zijn gebeurd (bijvoorbeeld via zaadvorming) of doordat de eigenaar overtollige planten in de omgeving deponeerde. Voorbeelden: Japanse duizendknoop, reuzenbrenklauw, grote waternavel en parelvederkruid,
Van vakantiereis meegenomen planten of zaden
Mensen zien in het buitenland een mooie plant staan en nemen de plant of het zaad mee naar huis om in de tuin of in de natuur te planten danwel uit te zaaien.
Biologische bestrijders
Tal van invasieve insecten die in Nederland worden gevonden zijn opzettelijk en met medeweten en instemming van de Nederlandse overheid geïmporteerd om in de tuinbouw (kassen) allerlei plaagorganismen (zoals bladluizen) onder de duim te houden. De soorten kunnen zonder problemen uit de kassen ontsnappen en sommige hebben zich met succes in Nederland weten te vestigen en verspreiden. Voorbeelden: veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje, …
Ballastwater
Schepen nemen in de haven van vertrek ballastwater in vanwege de stabiliteit. Op de plaats van bestemming (bijvoorbeeld de haven van Rotterdam) wordt het ballastwater – samen met alle daarin aanwezige waterorganismen – geloosd. Een deel van de meegevoerde soorten voelt zich in Nederland thuis en gaat zich vestigen en verspreiden. Voorbeelden: …
Aangroei op scheepsrompen
Schepen kunnen invasieve exoten niet alleen in het ballastwater meenemen, maar ook op de scheepsromp. In de haven van vertrek hechten allerlei (zee)waterorganismen aan de romp die mee kunnen liften tot aan de haven van aankomst (bijvoorbeeld Rotterdam).
Verstekeling in (transportmateriaal van) importproducten
D
iverse invasieve exoten (met name verschillende insecten) zijn hier gekomen omdat ze meeliften met producten die hier geïmporteerd werden. Voorbeelden: tijgermug (met Lucky bamboo uit China), rode vuurmier (met ficussen uit de VS) en Aziatische boktor (in houten pallets die als transportmateriaal worden gebruikt, uit China).
Bosbouw
Verschillende invasieve bomen en struiken zijn in Nederland ingevoerd ten behoeve van de bosbouw. Voorbeeld: Amerikaanse vogelkers die in jaren ’30 van 20e eeuw werd aangeplant op heidevelden
∆ Belangrijkste invoerroutes
Voorbeeld: het afbreken van een landbarrière tussen twee wateren. Zo werd in 1992 het Rijn-∆ Overzicht van invoerroutes
Introductie van invasieve exoten kan plaatsvinden op tal van manieren, onder andere:
AquacultuurSommige invasieve exoten worden hierheen gehaald als (verstekeling in) kweekmateriaal in de aquacultuur. Voorbeeld: de invoer van de Japanse oester in de Oosterschelde, die zich boven verwachting enorm goed gedijde en zich verspreidde naar onder ander de Waddenzee. Ander voorbeeld: invoer van mosselzaad uit de Ierse zee, waarin zich allerlei invasieve zee-
Kanalen
Door het graven van kanalen die twee stroomgebieden verbinden, kunnen waterorganismen vanuit het ene stroomgebied in het andere komen. Voorbeeld: het Rijn-
Visserij en hengelsport
Bepaalde invasieve vis-
Import van huisdieren, hobbydieren en parkdierenVeel van de invasieve zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en – in mindere mate – vissen en schelpdieren die in Nederland worden aangetroffen, zijn als huisdier, hobbydier of parkdier in Nederland geïmporteerd. Vervolgens zijn ze ontsnapt of vrijgelaten door de eigenaar . Voorbeelden: goudhamster, wasbeer, halsbandparkiet, muskuseend, roodwangschildpad, Italiaanse kamsalamander, guppie en Donaumoerasslak.
Import van tuin-Een deel van de invasieve planten in Nederland is als tuinplant of vijverplant geïmporteerd, waarna ze zich verder hebben verspreid. Dit kan op eigen kracht zijn gebeurd (bijvoorbeeld via zaadvorming) of doordat de eigenaar overtollige planten in de omgeving deponeerde. Voorbeelden: Japanse duizendknoop, reuzenbrenklauw, grote waternavel en parelvederkruid,
Van vakantiereis meegenomen planten of zaden
Mensen zien in het buitenland een mooie plant staan en nemen de plant of het zaad mee naar huis om in de tuin of in de natuur te planten danwel uit te zaaien.
Biologische bestrijdersTal van invasieve insecten die in Nederland worden gevonden zijn opzettelijk en met medeweten en instemming van de Nederlandse overheid geïmporteerd om in de tuinbouw (kassen) allerlei plaagorganismen (zoals bladluizen) onder de duim te houden. De soorten kunnen zonder problemen uit de kassen ontsnappen en sommige hebben zich met succes in Nederland weten te vestigen en verspreiden. Voorbeelden: veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje, …
BallastwaterSchepen nemen in de haven van vertrek ballastwater in vanwege de stabiliteit. Op de plaats van bestemming (bijvoorbeeld de haven van Rotterdam) wordt het ballastwater – samen met alle daarin aanwezige waterorganismen – geloosd. Een deel van de meegevoerde soorten voelt zich in Nederland thuis en gaat zich vestigen en verspreiden. Voorbeelden: …
Aangroei op scheepsrompen
Schepen kunnen invasieve exoten niet alleen in het ballastwater meenemen, maar ook op de scheepsromp. In de haven van vertrek hechten allerlei (zee)waterorganismen aan de romp die mee kunnen liften tot aan de haven van aankomst (bijvoorbeeld Rotterdam).
Verstekeling in (transportmateriaal van) importproducten
D
iverse invasieve exoten (met name verschillende insecten) zijn hier gekomen omdat ze meeliften met producten die hier geïmporteerd werden. Voorbeelden: tijgermug (met Lucky bamboo uit China), rode vuurmier (met ficussen uit de VS) en Aziatische boktor (in houten pallets die als transportmateriaal worden gebruikt, uit China). Bosbouw
Verschillende invasieve bomen en struiken zijn in Nederland ingevoerd ten behoeve van de bosbouw. Voorbeeld: Amerikaanse vogelkers die in jaren ’30 van 20e eeuw werd aangeplant op heidevelden
∆ Belangrijkste invoerroutes